12 september 1954: ouverture Venloos profvoetbal in Baarlo

Op de dag af zestig jaar geleden beleefde het Venlose profvoetbal in competitieverband haar vuurdoop. In Baarlo welteverstaan. Op sportpark De Berckt spelen de Venlose profs op 12 september 1954 met 1-1 gelijk tegen de eveneens kersverse profclub De Graafschap.

Dat Sportclub Venlo ’54 -zoals de vereniging officieel heet- in Baarlo voetbalt heeft zo zijn redenen. Zonder te diep in detail te treden: Venlo kent in de onrustige voetbalzomer van 1954 in feite twee clubs van formaat. Allereerst de amateurs van VVV, daarnaast de voor een groot deel uit VVV voortgekomen ‘rebelse’ Venlose profs die toetreden tot de zojuist opgerichte wilde profbond NBVB. Voor de KNVB zijn amateurs op dat moment nog heilig. Betaald worden voor voetbal, dat is voor de nationale voetbalbond onbespreekbaar.

In Venlo speelt zich een heuse voetbalsoap af: de profs willen stadion De Kraal overnemen, dat door alle perikelen door VVV zelfs met prikkeldraad versperd wordt. De Kraal is immers al ruim veertig jaar hún thuishaven, en dat moet zo blijven. Daarop wijken de betaalde voetballers (met de nodige ‘VVV-dissidenten’, waaronder Herman Teeuwen) uiteindelijk uit naar Baarlo.

Tot zover de voorgeschiedenis in een notendop. Tijd om naar 12 september 1954 te gaan: de dag van de allereerste betaalde competitiewedstrijd. Enkele weken eerder hebben diezelfde profs in en tegen Alkmaar in het kader van 700 jaar stad de eerste profwedstrijd ooit gevoetbald (3-0 verlies), maar op die tweede zondag van september zou het voor het eerst ‘om het echie’ gaan. De Venlose selectie, die getraind wordt door de Oostenrijkse oefenmeester Ferdi Silz, kent in de aanloop nogal wat mutaties: het beginnende profvoetbal zorgt begrijpelijkerwijs voor onrustige taferelen.


Niemand weet dan ook wie ze bij de ouverture van de betaalde voetballers van Sportclub Venlo ’54 precies in de basisopstelling kunnen verwachten. Zo tekent Jo van den Wildenberg van Brabantia vlak voor de ontmoeting met De Graafschap een contract bij de Venlonaren, waarna de linksbuiten meteen al een basisplaats lijkt te krijgen. Het transfertumult houdt stand tot aan de wedstrijd. Jeu Sijbers zou naar VVV gaan, Dick Snoek naar Eindhoven, doelman Frans Swinkels naar SC Irene: onrust alom kortom.

Wie er ook aan de aftrap gaan verschijnen, in Baarlo wordt alles op alles gezet om van de eerste wedstrijd een succes te maken. Het dorp is goed voorbereid op datgene dat te gebeuren staat: zo wordt er in alle draaiboeken rekening gehouden met een groot aantal bezoekers. Het gemeentebestuur van Baarlo heeft samen met de verkeerspolitie om de tafel gezeten om mogelijke problemen aan te pakken. Diverse wegen rondom De Berckt worden als parkeerplaats ingericht en op het sportpark worden heel wat fietsenstallingen geplaatst, vooral vanwege de verwachte toeloop vanuit Venlo.

Het stadion zelf ligt er al met al prima bij. Gloednieuwe tribunes maken De Berckt tot een aantrekkelijk complex, nog eens versterkt door de mooie ligging met een ring van ‘hoog gekroonde, beschuttende bomen’ én een grasmat in perfecte staat. De randvoorwaarden staan een mooie start niet in de weg, maar het weer werkt op die twaalfde september aanvankelijk een stuk minder mee. De lucht boven Baarlo zit vol met sombere stapelwolken, in de uren voor de wedstrijd is het regen wat de klok slaat.

Ondanks het slechte weer komen er vele duizenden toeschouwers op de ontmoeting tussen Venlo en De Graafschap af. De wedstrijd brengt, zoals stiekem al voorzien, het nodige geld in het laatje. De prijzen in het stadion variëren van vijftig cent voor ‘jongens en meisjes beneden 14 jaar’ tot twee gulden voor een plekje op de zittribune.

Sportclub Venlo ’54 speelt in de Venlose stadskleuren rood-blauw en treedt die memorabele dag aan met het volgende elftal: doelman Frans Swinkels, een achterhoede met Pierre Driessen en Herman Teeuwen, een middenveld met Piet Gubbels, Ton van den Hurk en Gerrit Schencke en voorin Jeu Sijbers, Dick Snoek, Pierre van Rhee, Ten Berge en (inderdaad) Jo van den Wildenberg. Daar waar anno 2014 het 5-3-2-systeem door sommigen heilig wordt verklaard speelt Venlo dus gewoon in een ultra-aanvallende 2-3-5-opstelling, overigens heel gebruikelijk in die tijd.

Zo hanteert tegenstander De Graafschap, gehuld in het blauw-wit, dezelfde speelwijze. De club uit Doetinchem is speciaal opgericht voor het profvoetbal. Stadion De Vijverberg is enkele maanden eerder in gebruik genomen. Sportclub Venlo kent zijn opstartproblemen, maar dat geldt net zo goed voor De Graafschap. Het levert zelfs een grote Gelderse rel op: in de zomermaanden worden liefst zeven spelers overgenomen van Vitesse, waar op dat moment het amateurisme nog wordt gepredikt. Een schande, zo zien ze in Arnhem de exodus van hun voetballers naar de Achterhoek. De verhoudingen tussen profs en amateurs staan in den lande overduidelijk op scherp.

Het massaal toegestroomde publiek op De Berckt bewijst dat de tijd rijp is voor profvoetbal. Met feestklanken van de Venlose harmonie worden de supporters in de juiste stemming voor de wedstrijd gebracht. Om exact drie uur wordt er afgetrapt. De symbolische handeling wordt verricht door burgemeester Janssens van Baarlo, scheidsrechter Koster uit Weesp is die middag de leidsman. En of het nu door de ongedwongen voetbalsfeer komt of niet, de regen maakt naar verloop van tijd plaats voor een mild zonnetje.

De toeschouwers krijgen een fijne pot voetbal te zien. Venlo laat zien een aardig ingespeeld geheel te zijn geworden, er wordt bij vlagen zelf snel ‘tik-takspel’ gespeeld. Jeu Sijbers is de meest individualistische speler op het veld en laat schijnbeweging na schijnbeweging zien. Door zijn nonchalante houding komt hij gedurende de wedstrijd wel steeds minder in het spel voor. De Graafschap beschikt onmiskenbaar over een sterke verdediging. Zo is de robuuste spil -en drievoudig Oranje-international- Wim Hendriks namens de Achterhoekers steevast de baas in kopduels. Venlose pogingen van met name aanvalsleider Van Rhee lopen vooralsnog op niets uit.

Hoewel Venlo in de eerste helft een licht overwicht heeft, golft het spel aardig op en neer. Na heel wat gestrande kansen valt het Venlose doelpunt dan toch, maar merkwaardig genoeg is onduidelijk wie nu echt de maker was. Zo zijn er bronnen die spreken van Pierre van Rhee, maar ook Jeu Sijbers is de boeken ingegaan als maker van de eerste competitiegoal.

Hoe dan ook, in de tweede helft wordt De Graafschap sterker en sterker. Linksbuiten Janssen brengt de stand weer in evenwicht. En 1-1, dat blijkt na negentig minuten ook de eindstand. Al met al was Sportclub Venlo ’54 – De Graafschap een wedstrijd die het bekijken meer dan waard bleek, maar voor de wellicht door alle veranderingen nieuwsgierig geworden bezoekers was er voetbaltechnisch weinig nieuws onder de zon. Mooi is dan ook de conclusie in het Dagblad voor Noord-Limburg: ‘Amateurs worden niet in enkele maanden tijds voetbalkunstenaars, al heten ze dan ook profs.’

De ‘leeggeroofde’ amateurs van VVV vergaat het niet heel goed in hetzelfde weekend: zij verliezen uit bij Limburgia. Een week later speelt Sportclub Venlo ’54 opnieuw met 1-1 gelijk, dit keer tegen de Twentse profs in Hengelo.

Het vervolg is bekend: de KNVB ziet uiteindelijk in dat dwarsliggen geen zin meer heeft. Het profvoetbal is niet tegen te houden en dus gaat de voorheen nog zo conservatieve voetbalbond overstag. Onder KNVB-vlag wordt snel een nieuwe competitie opgezet die in november van start gaat. Ook in Venlo wordt de vrede getekend: de profs van Sportclub Venlo ’54 en VVV besluiten de krachten te bundelen en als VVV door te gaan, dat daardoor ineens over een ijzersterk elftal beschikt. De allereerste competitiewedstrijd wordt uit bij Ajax met 3-2 gewonnen.

Maar dat is op 12 september 1954 nog toekomstmuziek. Eerlijk is eerlijk: op die dag wordt toch echt de basis gelegd, door de voetballende pioniers in Baarlo. Als voetballer betaald worden: een revolutionair en aanvankelijk onwennig idee, maar al heel snel niet meer weg te denken…

Dit artikel werd geplaatst op 12 september 2014 naar aanleiding van zestig jaar betaald voetbal in Limburg Noord.

Finbar van der Veen